O fundacji

 

Przypominamy o zaległości!

 

 

Historia Fundacji i Pomnika Poległym i Pomordowanym na Wschodzie

… Nikt nie wybaczy
nam braku pamięci o
 własnych dzieciach.
(ks. Stefan Niedzielak)


    Myśl trwałego uczczenia wszystkich ofiar agresji sowieckiej 17 września 1939 roku rodziła się od wielu lat – przede wszystkich w sercach żołnierskich i rodzin poległych i pomordowanych. W kościołach i na cmentarzach umieszczano epitafia – stawiano symboliczne krzyże „katyńskie”, niszczone przez służby bezpieczeństwa. 1 listopada 1984 roku Karol Józef Glemp Prymas Polski, poświęcił fundowany przez Wojciecha Ziembińskiego, projektowany przez inż. Jadwigę Zienkiewiczową, „Krzyż Poległym na wschodzie” w kościele św. Karola Boromeusza na Powązkach w Warszawie. W ciągu następnych kilku lat, wokół krzyża wmurowano około 500 set tablic, tabliczek z wyrytymi nazwiskami ofiar. Co pare miesięcy odbywały się uroczyste poświęcenia- powstało jedyne na świecie Sanktuarium Poległych i Pomordowanych na Wschodzie. Jego założyciel i proboszcz, ks. prałat Stefan Niedzielak, został 20 stycznia 1989 roku zamordowany przez służby bezpieczeństwa RP w PRL – u.
W Wytycznie, na południe od Włodawy, w miejscu stoczonej 1 października 1939 roku ostatniej bitwy Korpusu Ochrony Pogranicza z armią sowiecką, w 50 – lecie walk z inicjatywy żołnierzy II RP (założycieli Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Kraju), usypano zwieńczony krzyżem Kopiec Chwały Żołnierskiej KOP-u – zaprojektowany przez inż. Jerzego Deczkowskiego, poświęcony uroczyście przez Biskupa Polesia ks. Władysława Jędruszuka.

    W 1992 roku w Warszawie, z inicjatywy Wojciecha Ziembińskiego, Zdzisława Szpakowskiego, Jana Olszewskiego, Jadwigi Zienkiewiczowej i Stanisława Soszyńskiego oraz członków Niezależnego Komitetu Historycznego Badań Zbrodni Katyńskiej: Bożeny Łajek, Jacka Trznala, Marka Tarczyńskiego, Jędrzeja Tucholskiego i ks. Zdzisława Peszkowskiego (więźnia Kozielska) – zawiązał się Komitet Organizacyjny budowy Pomnika Ofiar Agresji 17 września. Zgodnie z sugestią lokalizacyjną Prezydenta Warszawy, 17 września 1990 roku został poświęcony kamień węgielny Pomnika na placu J.H. Dąbrowskiego. Z tej okazji został ogłoszony honorowy konkurs otwarty na projekt monumentu. W dniu 24 stycznia i 7 lutego 1991 roku, Komitet Organizacyjny – po zapoznaniu się z czterema pracami zgłoszonymi przez: 1) architektów: Czesława Bieleckiego, Jerzego Heymera i Jerzego Kołomyskiego; 2) art. rzeźbiarza prof. Kazimierza Zielińskiego; 3) art. plastyka Jerzego Kalinę i arch. Rafała Szczepańskiego; 4)art. rzeźbiarza Maksymiliana M. Biskupskiego.

    20 kwietnia tamże, a następnie w gmachu MON przy pl. Józefa Piłsudskiego, odbyło się poszerzone posiedzenie Komitetu organizacyjnego, na którym ostatecznie przyjęto pracę M.M. Biskupskiego oraz omówiono sposoby realizacji  zamierzonego dzieła – z wstępnym terminem na wrzesień 1992 roku. Projekt Pomnika udostępniono szerokiej opinii publicznej, wystawiony był w głównym holu Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

    W dniu 21 maja 1991 roku, aktem notarialnym, została ustanowiona Fundacja Poległym i Pomordowanym na Wschodzie; 14 marca 1991 roku została wpisana do Sądowego Rejestru w Wydziale XVI, pod nr NS Rej. F-572/91, w Sądowym Rejestrze dla m.st. Warszawy.

   Celem statutowym Fundacji było: „gromadzenie funduszy oraz innych środków z kraju i zagranicy przeznaczonych na budowę Pomnika Poległym i Pomordowanym na Wschodzie w Warszawie – na dziejów obywateli RP – ofiar agresji sowieckiej z 17 września Leon Komornicki; Zdzisław Moskała; Rajmund Rucki; Stanisław Saszyński;

    Waldemar Strzałkowski; prof. Ryszard Szawłowski; Romuald Szeremietiew; Józef Teliga. Aktem notarialnym został powołany także Zarząd Fundacji w składzie: gen Leon Komornicki – przewodniczący; Stanisław Jankowski „Agaton”, wicewojewoda warszawski Krzysztof Łupacewicz – z-ca przewodniczącego; Stanisław Saszyński – sekretarz; Zdzisław Szpokowski; płk. Zbigniew Święcicki; Wiesław Wysocki – skarbnik.
Komitet Honorowy powołany przez Radę Fundacji tworzyli: Biskup Polowy WP ks.gen. Sławej Leszek Głódź, generałowa Abrahamowa, senator Włodzimierz Bojarski, prezes Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Stanisław Broniewski, Minister Sprawiedliwości Wiesław Chrzanowski, inż. Jerzy Deczkowski, wiceprezydent Warszawy Olgierd Dziekoński, poseł Mieczysław Gil, ks. Józef Jachimczak – prob. Kościoła św. Krzyża, wiceprezes Związku Sybiraków Wiesław Krawczyński, prof. Stefan Kurowski, prof. Piotr Kossowski – założyciel Instytutu Katyńskiego w 1978 roku w Krakowie, Adam Macedoński, ks. Józef Maj – prob. kościoła Św. Katarzyny na Służewie, prezes Federacji Organizacji Kresowych Stanisław Mitraszewski red. Zbigniew Muszyński z Archiwum Wschodniego, Jerzy Narbutt – pisarz, prof. Mieczysław Nieduszyński, Janusz Odziemkowski – historyk, wiceprzewodniczący Społeczno-Kościelnego Komitetu Uczczenia Ofiar Terroru 1944 – 1956 mec. Jan Olszewski, dyr. W Centralnym Urzędzie Planowania Jan Parys, dyr. Instytutu J. Piłsudskiego w Nowym Jorku  Jerzy Prus, mec. Władysław Siła-Nowicki, prezes Fundacji Kultury Polskiej na Litwie Henryk Sosnowski, prezes ZG Federacji Światowej Stowarzyszenia Kombatantów Polskich w Londynie Zygmunt Szadkowski, inż. Jadwiga Zienkiewiczowa oraz Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej i kierownik Urzędy ds. Kombatantów.

    Z chwilą ustanowienia Fundacji Poległych i Pomordowanych na Wschodzie w celu zapewnienia właściwych warunków jej funkcjonowania i realizacji statutowego celu, Przewodniczący Zarządu Fundacji gen Leon Komornicki – dowódca Warszawskiego Okręgu Wojskowego i jednocześnie dowódca Garnizonu Warszawskiego – delegował do pomocy Zarządowi Fundacji grupę oficerów i pracowników wojska, na czele z płk. Tadeuszem Hajczukiem.  Jednocześnie Przewodniczący Rady Fundacji Wojciech Ziembiński i Przewodniczący Zarządu Fundacji gen. Leon Komornicki wystąpili z Apelem do żołnierzy Wojska Polskiego i ich rodzin o aktywne włączenie się w dzieło budowy Pomnika i jego finansowe wsparcie.
Apel Rady i Zarządu Fundacji spotkał się z należytym odzewem wśród kadry zawodowej Wojska Polskiego i ich rodzaju, w wyniku czego w ciągu 5 lat udało się zebrać niezbędne  środki finansowe na budowę pomnika. W tym samym czasie główny wysiłek Przewodniczącego Rady Fundacji Wojciecha Ziembińskiego i Przewodniczącego Zarządu Fundacji gen. Leona Komornickiego był także skierowany na negocjacje z Urzędem m.st. Warszawy, w celu uzyskania oficjalnej lokalizacji dla Pomnika. Władze Warszawy od 1990 roku wskazywały kilka lokalizacji na budowę Pomnika, za każdym razem ją zmieniając – począwszy od wspomnianego już placu J.H. Dąbrowskiego; placu Żelaznej Bramy obok Pałacu Lubomirskich, gdzie stał pomnik tzw. „utrwalaczy władzy ludowej” (rozebrany został przez żołnierzy Warszawskiego Okręgu Wojskowego w maju 1991 roku) do skarpy przy ul. Karowej.
W związku z taką sytuacją Przewodniczący Zarządu Fundacji gen. Komornicki podjął decyzję zaakceptowaną przez Radę Fundacji, aby za gromadzone pieniądze wykonywać poszczególne elementy Pomnika tak by w maksymalnie krótkim czasie, z chwilą wydania przez Urząd m.st. Warszawy stosownej decyzji, wybudować go.
Presja na Urząd Miasta wywierana była między innymi poprzez ustawianie we wskazanych lokalizacjach makiety Pomnika wykonanej z drewna w skali 1:1, przez żołnierzy Brygady Saperów z Kazunia.
    Dopiero w październiku 1994 roku Urząd m.st. Warszawy wydał oficjalną zgodę na lokalizację Pomnika na skwerze na ul. Muranowskiej w Warszawie, a pozwolenie na jego budowę zostało wydane w sierpniu 1995 roku!
W ciągu miesiąca Zarząd Fundacji kierowany przez gen. Leona Komornickiego i Przewodniczący Rady Fundacji Wojciech Ziembiński współdziałając z Urzędem Miasta kierowanym przez prezydenta Marcina Święcickiego, poprzez sprawną organizację praz inżynieryjno-budowlanych, spowodowali, że Pomnik Poległych i Pomordowanych na Wschodzie stanął w Warszawie, na skwerze na ul. Muranowskiej.
    W dniu 17 września 1995 roku w 56 rocznicę agresji Rosji Sowieckiej Pomnik został uroczyście odsłonięty! W uroczystości tej wzięły udział najwyższe władze państwowe na czele z Prezydentem RP Lechem Wałęsą i Premierem Rządu RP Józefem Oleksym. W uroczystości uczestniczyli także kardynał Józef Glemp, biskup polowy Wojska Polskiego Sławoj Leszek Głódź, posłowie, senatorowie, żołnierze Wojska Polskiego, policjanci, funkcjonariusze Straży Granicznej, mieszkańcy Warszawy, harcerze, przedstawiciele Rodziny Katyńskiej.
Pomnik Poległym i Pomordowanym na Wschodzie stanął w Warszawie, głównie dzięki determinacji i poświęceniu wielkiego patrioty Wojciecha Ziembińskiego oraz dzięki udzielonej mu w tym dziele pomocy przez żołnierzy Warszawskiego Okręgu Wojskowego, którym dowodził gen. bryg. Leon Komornicki – Przewodniczący Zarządu Fundacji.
    Od 17 września 1995 roku każdego roku pod Pomnikiem Poległym i Pomordowanym na Wschodzie w rocznicę agresji sowieckiej na Polskę odbywają się centralne uroczystości poświęcone pamięci ofiar tej agresji. W uroczystościach tych biorą udział najwyższe władze państwowe, Wojsko Polskie, policja państwowa, funkcjonariusze wszystkich służb, harcerze, młodzież, duchowni oraz mieszkańcy Warszawy.
W dniu 11 czerwca 1999 roku podczas kolejnej pielgrzymki do Polski przy Pomniku zatrzymał się i modlił się Papież Jan Paweł II.
    Dla uczczenia tego wydarzenia w dniu 17 września 1999 roku podczas uroczystości 60 rocznicy agresji Sowieckiej na Polskę dokonano odsłonięcia i poświęcenia pamiątkowego kamienia z inskrypcją utrwalającą to wydarzenie. Poświęcenia pamiątkowego kamienia dokonał Prymas Polski Józef Glemp. W uroczystości wziął udział premier III RP prof. Jerzy Buzek; Marszałek Senatu prof. Alicja Grześkowiak; wicepremier – minister gospodarki Janusz Steinhof, wiceminister ON Romuald Szeremietiew; Rzecznik Interesu Publicznego Bogusław Niezieński; Prezes Ruchu Odbudowy Polski – poseł Jan Olszewski.

 

ZamknijNa tej stronie internetowej wykorzystywane są pliki cookies zbierane do celów statystycznych i wykorzystywane do poprawnego działania serwisu www.
Warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies można zmienić w ustawieniach przeglądarki - niedokonanie zmian ustawień przeglądarki jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.